ภาษีธุรกิจเฉพาะ ภ.ธ.40 คืออะไร? ใครต้องยื่นและเสียกี่เปอร์เซ็นต์
ประกอบธุรกิจการเงิน ให้กู้ยืมเงิน หรือขายอสังหาริมทรัพย์ อาจมีหน้าที่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะ เรียนรู้ประเภทกิจการที่ต้องเสียภาษี วิธีคำนวณอัตรา 3.3% กำหนดยื่นแบบ ภ.ธ.40 และข้อควรระวังสำหรับผู้ประกอบการ
สรุปสิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับภาษีธุรกิจเฉพาะ
ภาษีธุรกิจเฉพาะ (Specific Business Tax: SBT) เป็นภาษีที่จัดเก็บจากการประกอบกิจการบางประเภทตามที่กฎหมายกำหนด เช่น ธุรกิจธนาคาร การประกอบกิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ และการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไร โดยกิจการหลายประเภทใช้อัตราภาษี 3% และภาษีท้องถิ่นอีก 10% ของภาษีที่คำนวณได้ รวมเป็น 3.3% ผู้ประกอบการที่มีหน้าที่ยื่นแบบ ภ.ธ.40 ต้องยื่นเป็นรายเดือน แม้บางเดือนจะไม่มีรายรับ ส่วนการขายอสังหาริมทรัพย์บางกรณีมีวิธีชำระภาษีขณะจดทะเบียนโอนที่สำนักงานที่ดินโดยเฉพาะ
ภาษีธุรกิจเฉพาะ คืออะไร?
ภาษีธุรกิจเฉพาะ หรือ Specific Business Tax (SBT) คือ ภาษีตามประมวลรัษฎากรที่จัดเก็บจากการประกอบกิจการบางประเภทตามที่กฎหมายกำหนด โดยเริ่มใช้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 พร้อมกับระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม
ภาษีประเภทนี้ไม่ได้จัดเก็บจากทุกธุรกิจ แต่จะพิจารณาลักษณะกิจการและรายรับที่อยู่ในข่ายต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะเป็นสำคัญ
ฐานภาษีโดยทั่วไปคำนวณจากรายรับตามที่กฎหมายกำหนดก่อนหักรายจ่าย ไม่ใช่กำไรสุทธิของกิจการ
แบบ ภ.ธ.40 คืออะไร?
แบบ ภ.ธ.40 คือ แบบแสดงรายการภาษีธุรกิจเฉพาะที่ใช้แจ้งรายรับและคำนวณภาษีสำหรับผู้ประกอบกิจการที่มีหน้าที่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะ
ข้อมูลสำคัญในแบบประกอบด้วยประเภทกิจการ รายรับที่ต้องเสียภาษี อัตราภาษี จำนวนภาษีธุรกิจเฉพาะ และภาษีท้องถิ่น
ผู้ประกอบการที่อยู่ในระบบการยื่นแบบรายเดือนต้องยื่น ภ.ธ.40 ตามกำหนด แม้ในเดือนนั้นจะไม่มีรายรับก็ตาม
กิจการประเภทใดต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ?
ตัวอย่างกิจการที่อยู่ในข่ายภาษีธุรกิจเฉพาะตามประมวลรัษฎากร ได้แก่
- การธนาคารตามกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์
- การประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์ และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์
- การรับประกันชีวิตตามกฎหมาย
- การรับจำนำตามกฎหมาย
- การประกอบกิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ เช่น การให้กู้ยืมเงินในลักษณะที่กฎหมายกำหนด
- การขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไร
- การขายหลักทรัพย์ในตลาดหลักทรัพย์ตามขอบเขตที่กฎหมายกำหนด
- การซื้อและขายคืนหลักทรัพย์ และกิจการอื่นที่กฎหมายกำหนด
ทั้งนี้ บางกิจการหรือบางรายรับอาจได้รับยกเว้นหรือลดอัตราภาษีตามกฎหมายเฉพาะ จึงต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงก่อนคำนวณภาษี
ความรู้จากประสบการณ์ที่นำมาใช้กับทุกบทความ
ด้วยประสบการณ์ด้านบัญชีและภาษีมากกว่า 30 ปี KPCS Accounting นำความเข้าใจจากการดูแลธุรกิจจริงมาถ่ายทอดเป็นบทความด้านบัญชี ภาษี กฎหมายธุรกิจ
และเรื่องสำคัญสำหรับผู้ประกอบการเนื้อหาถูกจัดทำให้เข้าใจง่าย และเชื่อมโยงกับสถานการณ์ที่ผู้ประกอบการพบในการดำเนินธุรกิจ
เพื่อช่วยให้สามารถนำข้อมูลไปใช้ประกอบการตัดสินใจและเตรียมความพร้อมได้อย่างเหมาะสม
ภาษีธุรกิจเฉพาะเสียกี่เปอร์เซ็นต์?
อัตราภาษีธุรกิจเฉพาะแตกต่างกันตามประเภทกิจการและฐานรายรับ โดยอัตราตามกฎหมายประกอบด้วย 0.1%, 2.5% และ 3% และต้องพิจารณาบทบัญญัติลดอัตราหรือยกเว้นภาษีที่ใช้กับกิจการนั้นด้วย
ตัวอย่างอัตราที่ใช้กับกิจการทั่วไปบางประเภท
ประเภทกิจการ | อัตราภาษีธุรกิจเฉพาะ | รวมภาษีท้องถิ่น |
การประกอบกิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ที่เข้าเงื่อนไขอัตรา 3% | 3% | 3.3% |
การขายอสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหรือหากำไรทั่วไป | 3% | 3.3% |
การรับประกันชีวิต สำหรับรายรับที่อยู่ในฐานภาษีตามกฎหมาย | 2.5% | 2.75% |
การรับจำนำ สำหรับรายรับที่อยู่ในฐานภาษีตามกฎหมาย | 2.5% | 2.75% |
ตารางนี้เป็นตัวอย่างอัตราพื้นฐาน ไม่ครอบคลุมกรณีลดอัตรา ยกเว้น หรือมาตรการพิเศษทั้งหมด
วิธีคำนวณภาษีธุรกิจเฉพาะ 3.3%
การคำนวณภาษีธุรกิจเฉพาะต้องพิจารณาฐานรายรับของกิจการก่อน แล้วคำนวณภาษีตามอัตราที่เกี่ยวข้อง
ภาษีธุรกิจเฉพาะ = ฐานภาษี × อัตราภาษี
ภาษีท้องถิ่น = ภาษีธุรกิจเฉพาะ × 10%
ภาษีรวมที่ต้องชำระ = ภาษีธุรกิจเฉพาะ + ภาษีท้องถิ่น
ตัวอย่างการคำนวณภาษีธุรกิจเฉพาะ
สมมติว่าบริษัทมีรายรับจากกิจการที่อยู่ในข่ายเสียภาษีธุรกิจเฉพาะอัตรา 3% จำนวน 500,000 บาท โดยไม่มีรายการยกเว้นหรือลดอัตรา
รายการ | จำนวนเงิน |
ฐานรายรับที่ต้องเสียภาษี | 500,000 บาท |
ภาษีธุรกิจเฉพาะ 3% | 15,000 บาท |
ภาษีท้องถิ่น 10% ของภาษี | 1,500 บาท |
ภาษีรวมที่ต้องชำระ | 16,500 บาท |
ดังนั้น กิจการในตัวอย่างต้องชำระภาษีรวม 16,500 บาท หรือเทียบเท่า 3.3% ของฐานรายรับ
ข้อควรระวังคือ ไม่สามารถนำค่าใช้จ่ายดำเนินงานมาหักจากฐานรายรับได้โดยทั่วไป เว้นแต่กฎหมายกำหนดวิธีคำนวณฐานภาษีของกิจการนั้นไว้เป็นพิเศษ
ภ.ธ.40 ต้องยื่นภายในวันที่เท่าไร?
ผู้ประกอบการที่มีหน้าที่ยื่นแบบ ภ.ธ.40 รายเดือน ต้องยื่นแบบภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไปตามกำหนดปกติ
สำหรับการยื่นผ่านระบบอินเทอร์เน็ต มีการขยายกำหนดเวลาตามประกาศที่เกี่ยวข้อง โดยปฏิทินภาษีของกรมสรรพากรปี 2569 ระบุวันที่ 23 ของเดือนถัดไปสำหรับการยื่น ภ.ธ.40 ทางอินเทอร์เน็ตในเดือนทั่วไป
หากวันครบกำหนดตรงกับวันหยุดราชการ ต้องตรวจสอบวันยื่นที่ปรับตามปฏิทินภาษีของกรมสรรพากร
วิธีการยื่น | กำหนดเวลาทั่วไป |
ยื่นแบบกระดาษ | ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป |
ยื่นผ่านอินเทอร์เน็ต | ภายในวันที่ 23 ของเดือนถัดไป เมื่อเข้าเงื่อนไขการขยายเวลา |
ขายอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องชำระขณะโอน | ขณะจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม |
ไม่มีรายรับ ต้องยื่น ภ.ธ.40 หรือไม่?
ผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะและมีหน้าที่ยื่นแบบรายเดือน ต้องยื่นแบบ ภ.ธ.40 แม้เดือนนั้นจะไม่มีรายรับ
ตัวอย่างเช่น บริษัทประกอบกิจการให้กู้ยืมเงินที่อยู่ในข่ายภาษีธุรกิจเฉพาะ แต่เดือนหนึ่งไม่มีรายรับที่ต้องเสียภาษี บริษัทก็ยังมีหน้าที่ยื่นแบบตามหลักเกณฑ์
อย่างไรก็ตาม กิจการที่กฎหมายยกเว้นไม่ต้องจดทะเบียน หรือมีวิธีเสียภาษีเฉพาะกรณี ต้องพิจารณาหน้าที่แยกต่างหาก
ภาษีธุรกิจเฉพาะไม่ถึง 100 บาท ต้องจ่ายหรือไม่?
หากภาษีธุรกิจเฉพาะในเดือนภาษีนั้นเมื่อรวมคำนวณแล้วมีจำนวนไม่ถึง 100 บาท ผู้ประกอบการไม่ต้องชำระภาษีสำหรับเดือนนั้นตามหลักเกณฑ์กรมสรรพากร
แต่หากมีหน้าที่ยื่นแบบรายเดือน ยังคงต้องยื่น ภ.ธ.40 ตามปกติ
ดังนั้น การไม่ต้องชำระภาษีไม่ได้หมายความว่าไม่มีหน้าที่ยื่นแบบ
ขายที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์ ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะหรือไม่?
การขายอสังหาริมทรัพย์อาจอยู่ในข่ายต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ หากเป็นการขายเป็นทางค้าหรือหากำไรตามเงื่อนไขของกฎหมาย กรณีที่พบได้ เช่น การขายอสังหาริมทรัพย์ภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด การขายโดยผู้ประกอบกิจการจัดสรรที่ดิน หรือการขายในลักษณะธุรกิจอสังหาริมทรัพย์
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่การขายที่ดินหรือบ้านทุกครั้งจะต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ เพราะมีข้อยกเว้นและเงื่อนไขเฉพาะที่ต้องพิจารณา
ขายบ้านหรือที่ดินภายใน 5 ปี ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะไหม?
การขายอสังหาริมทรัพย์ภายใน 5 ปีนับแต่วันที่ได้มาเป็นหนึ่งในกรณีที่อาจเข้าข่ายการขายเป็นทางค้าหรือหากำไร แต่ยังต้องพิจารณาข้อยกเว้นตามกฎหมาย เช่น กรณีที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านตามระยะเวลาที่กำหนด
การคำนวณภาษีสำหรับการโอนอสังหาริมทรัพย์ต้องตรวจสอบฐานภาษีและราคาประเมินตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องด้วย
ภาษีธุรกิจเฉพาะต่างจาก VAT อย่างไร?
ประเด็น | ภาษีธุรกิจเฉพาะ | ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) |
ประเภทกิจการ | กิจการเฉพาะตามกฎหมาย | การขายสินค้าหรือให้บริการที่อยู่ในระบบ VAT |
ฐานภาษี | รายรับตามฐานภาษีของแต่ละกิจการ | มูลค่าสินค้าหรือบริการตามกฎหมาย |
แบบแสดงรายการ | ภ.ธ.40 | ภ.พ.30 |
อัตราภาษี | แตกต่างตามกิจการ | อัตราทั่วไปที่ใช้อยู่ 7% |
ภาษีซื้อ | ไม่มีระบบเครดิตภาษีซื้อแบบ VAT | มีระบบภาษีซื้อและภาษีขายตามเงื่อนไข |
กิจการที่อยู่ในข่ายภาษีธุรกิจเฉพาะโดยทั่วไปไม่ต้องเสีย VAT สำหรับกิจกรรมนั้น แต่หากผู้ประกอบการมีธุรกิจหลายประเภท อาจมีหน้าที่เสียภาษีต่างกันตามแต่ละกิจกรรม
ต้องจดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะเมื่อไร?
ผู้ประกอบการที่มีหน้าที่จดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มประกอบกิจการ ตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร
แบบที่ใช้สำหรับการจดทะเบียนคือ ภ.ธ.01 ซึ่งต่างจากแบบ ภ.ธ.40 ที่ใช้สำหรับแสดงรายการและชำระภาษี
อย่างไรก็ตาม กิจการบางประเภทอาจได้รับยกเว้นหน้าที่จดทะเบียน จึงควรตรวจสอบก่อนดำเนินการ
เอกสารที่ต้องเตรียมสำหรับยื่น ภ.ธ.40
เอกสารและข้อมูลที่ควรเตรียม ได้แก่
- เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรและข้อมูลสถานประกอบการ
- รายงานแสดงรายรับที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ
- รายละเอียดประเภทกิจการและอัตราภาษีที่เกี่ยวข้อง
- เอกสารประกอบรายรับ เช่น สัญญาและหลักฐานรับเงิน
- ข้อมูลรายรับที่ได้รับยกเว้นหรือไม่ต้องนำมารวมคำนวณ
- ข้อมูลแบบที่ยื่นก่อนหน้า หากเป็นการยื่นเพิ่มเติม
เอกสารที่ใช้จริงขึ้นอยู่กับประเภทกิจการและวิธีการยื่นแบบ
ขั้นตอนการยื่นแบบ ภ.ธ.40
- รวบรวมรายรับประจำเดือน ตรวจสอบรายการที่อยู่ในข่ายต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ
- ตรวจสอบอัตราภาษี แยกฐานรายรับตามประเภทกิจการและสิทธิยกเว้นหรือลดอัตรา
- คำนวณภาษี คำนวณภาษีธุรกิจเฉพาะและภาษีท้องถิ่น
- กรอกแบบ ภ.ธ.40 ตรวจสอบข้อมูลผู้ประกอบการ เดือนภาษี และยอดภาษี
- ยื่นแบบและชำระภาษี ภายในกำหนด พร้อมเก็บหลักฐานสำหรับการตรวจสอบ
ยื่น ภ.ธ.40 ล่าช้าหรือไม่ยื่น มีผลอย่างไร?
หากยื่นแบบล่าช้าหรือชำระภาษีไม่ครบ อาจมีความรับผิดทั้งเงินเพิ่ม เบี้ยปรับ และโทษตามกฎหมาย ขึ้นอยู่กับลักษณะความผิด โดยทั่วไป เงินเพิ่มสำหรับภาษีที่ชำระเกินกำหนดคิดในอัตรา 1.5% ต่อเดือนหรือเศษของเดือนของภาษีที่ต้องชำระ ภายใต้ข้อจำกัดและเงื่อนไขตามกฎหมาย
ส่วนเบี้ยปรับอาจแตกต่างกันตามกรณี และอาจมีสิทธิลดเบี้ยปรับตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
หากพบว่ายื่นแบบผิดหรือขาดยื่น ควรตรวจสอบเดือนภาษีและดำเนินการแก้ไขโดยเร็ว
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาษีธุรกิจเฉพาะ
- เข้าใจว่าธุรกิจทุกประเภทต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ
- ใช้อัตรา 3.3% กับทุกกิจการโดยไม่ตรวจสอบอัตราที่ถูกต้อง
- คำนวณภาษีจากกำไรสุทธิแทนฐานรายรับตามกฎหมาย
- ไม่ยื่น ภ.ธ.40 เพราะไม่มีรายรับในเดือนนั้น
- สับสนระหว่างแบบ ภ.ธ.01 และ ภ.ธ.40
- เข้าใจว่าการขายอสังหาริมทรัพย์ทุกกรณีต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ
- ไม่ตรวจสอบข้อยกเว้นและมาตรการลดอัตราภาษี
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาษีธุรกิจเฉพาะและ ภ.ธ.40
แหล่งอ้างอิงหลัก
กรมสรรพากร — ประมวลรัษฎากร มาตรา 91/1–91/21 ว่าด้วยภาษีธุรกิจเฉพาะ
กรมสรรพากร — คู่มือภาษีธุรกิจเฉพาะ เรื่องผู้มีหน้าที่เสียภาษี ฐานภาษี และอัตราภาษี
กรมสรรพากร — คำแนะนำการกรอกและยื่นแบบแสดงรายการภาษีธุรกิจเฉพาะ ภ.ธ.40 ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2568
กรมสรรพากร — ปฏิทินภาษีอากร พ.ศ. 2569 และกำหนดเวลายื่นแบบทางอินเทอร์เน็ต
ปรึกษาทีมงาน KPCS Accounting
แจ้งบริการที่ต้องการหรือข้อมูลเบื้องต้นของกิจการ ทีมงานจะติดต่อกลับเพื่อแนะนำบริการและประเมินขอบเขตงานที่เหมาะสม
