โดนภาษีย้อนหลัง ต้องทำอย่างไร? วิธีรับมือเมื่อถูกสรรพากรตรวจสอบภาษี

บริการของเรา สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

การถูกตรวจสอบภาษีย้อนหลังไม่ได้หมายความว่ากิจการผิดทันที แต่ต้องตรวจสอบแบบภาษี รายได้ ค่าใช้จ่าย VAT ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และเอกสารประกอบให้ตรงกัน มาดูว่าควรเตรียมตัวและรับมืออย่างไรเมื่อได้รับหนังสือจากกรมสรรพากร

ได้รับหนังสือจากสรรพากร ควรเริ่มจากอะไร?

เมื่อได้รับหนังสือจากกรมสรรพากร หลายกิจการมักเรียกรวม ๆ ว่า “โดนภาษีย้อนหลัง” แต่ในความเป็นจริงอาจอยู่ในขั้นตอนที่แตกต่างกัน ตั้งแต่การขอข้อมูลเพิ่มเติม การตรวจสอบเอกสาร การออกหมายเรียก ไปจนถึงการแจ้งประเมินภาษี ดังนั้น การได้รับหนังสือจากสรรพากร ไม่ได้หมายความว่ากิจการมีภาษีต้องจ่ายเพิ่มแน่นอน
สิ่งแรกที่ควรทำคือดูให้ชัดว่า หนังสือที่ได้รับเป็นเรื่องอะไร ตรวจปีไหน ตรวจภาษีประเภทใด และเจ้าหน้าที่ต้องการเอกสารหรือคำชี้แจงเรื่องใด

สรุปสิ่งที่ควรทำทันที

ขั้นตอน

สิ่งที่ควรตรวจ

1. อ่านหนังสือ

ดูว่าเป็นหนังสือขอข้อมูล หมายเรียก หรือแจ้งการประเมิน

2. เช็กกำหนดเวลา

ดูวันนัด วันส่งเอกสาร หรือวันครบกำหนดอุทธรณ์

3. ระบุประเภทภาษี

VAT ภาษีเงินได้ ภาษีหัก ณ ที่จ่าย หรือภาษีอื่น

4. รวบรวมเอกสาร

แบบภาษี บัญชี เอกสารรับ–จ่าย และ Statement

5. กระทบยอด

ตรวจว่าตัวเลขในแต่ละแหล่งตรงกันหรือไม่

6. ชี้แจง

ชี้แจงตามข้อเท็จจริงพร้อมหลักฐาน

สรุปสั้น ๆ ถ้าโดนภาษีย้อนหลังควรทำอย่างไร?

ควรรวบรวมแบบภาษี งบการเงิน บัญชี รายได้ ค่าใช้จ่าย ใบกำกับภาษี หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย และหลักฐานธนาคาร แล้วเปรียบเทียบว่าข้อมูลแต่ละชุดตรงกันหรือไม่
หากได้รับ หนังสือแจ้งการประเมิน และไม่เห็นด้วยกับการประเมิน ผู้เสียภาษีมีสิทธิอุทธรณ์ โดยกรมสรรพากรระบุว่าต้องยื่นอุทธรณ์ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งการประเมิน

ภาษีย้อนหลังคืออะไร?

คำว่า “ภาษีย้อนหลัง” เป็นคำที่ใช้กันทั่วไปเพื่ออธิบายกรณีที่กรมสรรพากรตรวจสอบภาษีของรอบระยะเวลาที่ผ่านมา แล้วพบว่ามีภาษีที่ต้องชำระเพิ่มเติม
อาจเกิดจากหลายกรณี เช่น

  • ไม่ได้ยื่นแบบภาษี
  • ยื่นรายได้ไม่ครบ
  • คำนวณภาษีผิด
  • ใช้รายจ่ายที่ไม่มีหลักฐานเพียงพอ
  • VAT หรือภาษีหัก ณ ที่จ่ายไม่สอดคล้องกับเอกสาร
  • ตัวเลขในแบบภาษีไม่ตรงกับบัญชีหรืองบการเงิน
  • รายการทางบัญชีไม่ตรงกับข้อมูลที่หน่วยงานมี

สิ่งสำคัญคือ การตรวจสอบภาษี กับ การประเมินภาษีเพิ่ม เป็นคนละขั้นตอน กิจการอาจถูกตรวจสอบก่อน แล้วจึงพิจารณาจากเอกสารและข้อเท็จจริงว่ามีภาษีขาดจริงหรือไม่

ความรู้จากประสบการณ์ที่นำมาใช้กับทุกบทความ

ด้วยประสบการณ์ด้านบัญชีและภาษีมากกว่า 30 ปี KPCS Accounting นำความเข้าใจจากการดูแลธุรกิจจริงมาถ่ายทอดเป็นบทความด้านบัญชี ภาษี กฎหมายธุรกิจ
และเรื่องสำคัญสำหรับผู้ประกอบการ เนื้อหาถูกจัดทำให้เข้าใจง่าย และเชื่อมโยงกับสถานการณ์ที่ผู้ประกอบการพบในการดำเนินธุรกิจ
เพื่อช่วยให้สามารถนำข้อมูลไปใช้ประกอบการตัดสินใจและเตรียมความพร้อมได้อย่างเหมาะสม

รู้จัก KPCS Accounting เพิ่มเติม

สรรพากรตรวจอะไรบ้าง?

สำหรับกิจการ บริษัท หรือห้างหุ้นส่วน การตรวจภาษีอาจเกี่ยวข้องกับข้อมูลหลายส่วนพร้อมกัน เช่น รายได้ตามบัญชีกับแบบภาษี ยอดขายกับ VAT ภาษีซื้อ เอกสารค่าใช้จ่าย ภาษีหัก ณ ที่จ่าย รายการธนาคาร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินค้าคงเหลือ รูปแบบการตรวจมีหลายลักษณะ เช่น การตรวจเอกสาร การตรวจสินค้าคงเหลือ การสอบยันใบกำกับภาษี และการออกหมายเรียก ดังนั้น หากกิจการจัดทำบัญชีเป็นระบบและเก็บเอกสารให้เชื่อมโยงกันอย่างครบถ้วน จะช่วยให้ตรวจสอบข้อมูลและชี้แจงต่อเจ้าหน้าที่ได้ง่ายกว่าการกลับมารวบรวมเอกสารย้อนหลังเมื่อถูกเรียกตรวจแล้ว

ภาษีย้อนหลังตรวจได้กี่ปี?

คำถามนี้ ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับภาษีทุกประเภทและทุกกรณี
สำหรับการออกหมายเรียกตามประมวลรัษฎากร มาตรา 19 กรณีผู้ยื่นแบบถูกสงสัยว่าแสดงรายการไม่ถูกต้องหรือไม่บริบูรณ์ โดยหลักมีระยะเวลา 2 ปีนับแต่วันที่ยื่นรายการ และในกรณีที่มีหลักฐานหรือเหตุอันควรสงสัยว่ามีเจตนาหลีกเลี่ยงภาษี สามารถขยายการออกหมายเรียกได้ แต่ไม่เกิน 5 ปี ตามเงื่อนไขของกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม ภาษีมูลค่าเพิ่มและกรณีอื่นอาจมีบทบัญญัติเฉพาะของตนเอง จึงไม่ควรใช้คำว่า “สรรพากรตรวจย้อนหลังได้แค่ 2 ปี” เป็นกฎตายตัวทุกกรณี

ทำไมกิจการถึงถูกเรียกตรวจภาษี?

การถูกเรียกตรวจไม่จำเป็นต้องแปลว่ามีการหลีกเลี่ยงภาษี บางครั้งอาจเกิดจากข้อมูลที่กรมสรรพากรได้รับไม่สอดคล้องกัน เช่น ตัวเลขจากแบบภาษีหลายประเภทไม่ตรงกัน หรือมีรายการที่ต้องการคำอธิบายเพิ่มเติม ตัวอย่างเช่น บริษัทแสดงยอดขายในงบการเงินจำนวนหนึ่ง แต่ยอดที่ปรากฏในแบบ VAT หรือภาษีหัก ณ ที่จ่ายมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ เจ้าหน้าที่อาจขอเอกสารเพื่อดูสาเหตุของความแตกต่าง ความแตกต่างนั้นอาจมีเหตุผลทางบัญชีหรือภาษีที่อธิบายได้ จึงต้องตรวจข้อเท็จจริงก่อนสรุปว่าผิดหรือถูก

ได้รับหนังสือจากสรรพากร ควรทำอย่างไร?

อ่านข้อความทั้งฉบับก่อน และดูให้ชัดว่าเป็น หนังสือขอข้อมูล, หนังสือเชิญพบ, หมายเรียก, หรือ หนังสือแจ้งการประเมิน
เพราะผลและสิ่งที่ต้องดำเนินการต่างกัน จากนั้นควรตรวจสอบอย่างน้อย 4 ส่วน
ช่วงเวลาที่ตรวจ — ปีภาษีหรือเดือนภาษีใด
ประเภทภาษี — ภาษีเงินได้ VAT ภาษีหัก ณ ที่จ่าย หรืออื่น ๆ
รายการที่ถูกถาม — รายได้ ค่าใช้จ่าย เอกสาร หรือธุรกรรมใด
กำหนดเวลา — ต้องส่งเอกสารหรือดำเนินการภายในวันใด
อย่าปล่อยหนังสือไว้จนเลยกำหนด เพราะอาจกระทบสิทธิและขั้นตอนในการชี้แจงหรืออุทธรณ์ภายหลัง

ต้องเตรียมเอกสารอะไรเมื่อถูกตรวจภาษี?

เอกสารที่ต้องใช้ขึ้นอยู่กับประเด็นที่ถูกตรวจ แต่โดยทั่วไปควรเตรียมเอกสารให้เชื่อมโยงกันตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง เช่น

  • แบบภาษีที่เคยยื่น
  • งบการเงินและรายละเอียดประกอบ
  • สมุดบัญชีและบัญชีแยกประเภท
  • ใบกำกับภาษีซื้อและภาษีขาย
  • ใบเสร็จรับเงินและใบแจ้งหนี้
  • หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย
  • Statement ธนาคาร
  • สัญญา ใบสั่งซื้อ และใบส่งของ
  • ทะเบียนทรัพย์สิน
  • รายละเอียดสินค้าคงเหลือ
  • หลักฐานประกอบรายการผิดปกติหรือรายการจำนวนมาก

ไม่จำเป็นต้องยื่นเอกสารทุกอย่างที่มีโดยไม่มีระบบ ควรจัดตามประเด็นที่เจ้าหน้าที่สอบถาม และสามารถอธิบายที่มาของตัวเลขได้

ถ้าพบว่าบริษัทเคยยื่นภาษีผิดควรทำอย่างไร?

ก่อนดำเนินการแก้ไข ควรตรวจให้แน่ใจก่อนว่า ผิดตรงไหนและกระทบแบบใดบ้าง
ตัวเลขเดียวกันอาจเชื่อมโยงกับหลายระบบ เช่น
รายได้ในบัญชี
→ ภาษีเงินได้นิติบุคคล
→ VAT
→ ภาษีหัก ณ ที่จ่าย
→ งบการเงิน
หากรีบแก้เพียงแบบใดแบบหนึ่งโดยไม่ตรวจระบบทั้งหมด อาจทำให้ข้อมูลแต่ละชุดยิ่งไม่ตรงกัน
จึงควรจัดทำตารางกระทบยอด (Reconciliation) ก่อนว่า ตัวเลขเดิม ตัวเลขที่ถูกต้อง และผลต่างเกิดจากอะไร

ภาษีย้อนหลังมีเบี้ยปรับและเงินเพิ่มหรือไม่?

หากมีภาษีที่ไม่ได้ชำระภายในกำหนด อาจมี เงินเพิ่ม และในบางกรณีอาจมี เบี้ยปรับ เพิ่มจากภาษีที่ต้องชำระ กรมสรรพากรระบุว่ากรณีไม่ชำระภาษีภายในกำหนด อาจมีเงินเพิ่มในอัตรา 1.5% ต่อเดือนหรือเศษของเดือน และกรณีที่มีการตรวจสอบแล้วพบว่าไม่ได้ยื่นแบบหรือชำระภาษีขาด อาจมีเบี้ยปรับตามกรณี ซึ่งมีหลักเกณฑ์เรื่องการลดหรืองดเบี้ยปรับด้วย
ดังนั้นยอดภาษีต้นไม่ได้เป็นตัวเลขเดียวที่ต้องพิจารณาเมื่อประเมินความเสี่ยงของภาษีย้อนหลัง

ถ้าไม่เห็นด้วยกับการประเมินภาษีทำอย่างไร?

อย่าเพิ่งคิดว่าต้องยอมรับยอดตามหนังสือทุกกรณี หากผู้เสียภาษีได้รับหนังสือแจ้งการประเมินและเห็นว่าการประเมินไม่ถูกต้อง สามารถใช้สิทธิอุทธรณ์ตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดได้ กรมสรรพากรกำหนดให้ยื่นอุทธรณ์ ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งการประเมิน จึงต้องตรวจวันที่รับเอกสารและดำเนินการภายในกำหนด เอกสาร หลักฐาน และคำอธิบายของรายการจึงมีความสำคัญมาก โดยเฉพาะรายการที่มีมูลค่าสูงหรือมีข้อเท็จจริงซับซ้อน

ป้องกันภาษีย้อนหลังได้อย่างไร?

วิธีที่ดีที่สุดไม่ใช่รอให้ถูกเรียกตรวจแล้วค่อยจัดบัญชีใหม่ แต่ควรทำให้ข้อมูลทุกระบบสอดคล้องกันตั้งแต่แรก ก่อนยื่นภาษีแต่ละเดือนและแต่ละปี ควรตรวจสอบความสัมพันธ์ระหว่างรายได้ ค่าใช้จ่าย VAT ภาษีหัก ณ ที่จ่าย บัญชีธนาคาร และงบการเงิน รวมถึงเก็บเอกสารประกอบให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ หากมีรายการที่ผิดปกติ เช่น รายรับก้อนใหญ่ เงินรับล่วงหน้า เงินกู้กรรมการ รายการระหว่างบริษัท หรือค่าใช้จ่ายที่ไม่มีเอกสารครบ ควรพิจารณาให้ชัดก่อนยื่นแบบ ไม่ควรรอจนเวลาผ่านไปหลายปีแล้วค่อยค้นหาหลักฐาน

สรุป

เมื่อกิจการถูกตรวจภาษีย้อนหลัง สิ่งสำคัญที่สุดคือ อย่าดูเพียงยอดเงินที่เจ้าหน้าที่ถาม แต่ต้องตรวจย้อนกลับทั้งระบบบัญชีและภาษี เริ่มจากดูว่าถูกตรวจเรื่องอะไร ปีไหน ภาษีประเภทใด จากนั้นรวบรวมเอกสาร กระทบยอดข้อมูล และอธิบายข้อแตกต่างด้วยหลักฐาน หากมีภาษีขาดจริง ควรคำนวณผลกระทบให้ครบทั้งภาษี เบี้ยปรับ และเงินเพิ่ม แต่หากไม่เห็นด้วยกับการประเมิน กฎหมายก็มีช่องทางอุทธรณ์และมีกำหนดเวลาที่ต้องรักษาไว้

บทความที่เกี่ยวข้องที่คุณอาจสนใจ

ดูบทความทั้งหมดจาก KPCS

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาษีย้อนหลัง

A: ควรเริ่มจากตรวจหนังสือที่ได้รับว่าเป็นการขอข้อมูล หมายเรียก หรือหนังสือแจ้งการประเมิน จากนั้นตรวจปีภาษี ประเภทภาษี กำหนดเวลา และรวบรวมเอกสารที่เกี่ยวข้องให้ครบก่อนชี้แจงหรือดำเนินการใด ๆ

A: ขึ้นอยู่กับประเภทภาษีและข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี สำหรับการออกหมายเรียกตามมาตรา 19 โดยหลักมีกรอบ 2 ปีนับแต่วันที่ยื่นรายการ และบางกรณีสามารถขยายได้ไม่เกิน 5 ปีตามเงื่อนไขของกฎหมาย แต่ VAT และภาษีบางประเภทอาจมีบทบัญญัติเฉพาะ จึงไม่ควรใช้จำนวนปีเดียวกับทุกกรณี

A: ไม่เสมอไป หนังสือที่ได้รับอาจเป็นเพียงการขอข้อมูล ขอเอกสาร หรือขั้นตอนตรวจสอบ ต้องดูประเภทหนังสือและผลการตรวจสอบก่อนว่าจะมีการประเมินภาษีเพิ่มเติมหรือไม่

A: ควรตรวจรายละเอียดในหนังสือและดำเนินการตามกำหนด หากไม่สามารถไปตามวันที่ระบุ ควรติดต่อเจ้าหน้าที่หรือหน่วยงานที่ระบุในหนังสือก่อนวันนัด ไม่ควรปล่อยให้เลยกำหนดโดยไม่ติดต่อ

A: โดยทั่วไปควรเตรียมแบบภาษี งบการเงิน สมุดบัญชี ใบกำกับภาษี เอกสารรายได้และค่าใช้จ่าย หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย Statement ธนาคาร สัญญา และหลักฐานของรายการที่ถูกสอบถาม โดยจัดเอกสารให้เชื่อมโยงกับตัวเลขที่เคยยื่นไว้

A: ไม่มีเปอร์เซ็นต์เดียวสำหรับทุกกรณี เพราะต้องดูประเภทภาษี จำนวนภาษีที่ขาด เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม และข้อเท็จจริงของแต่ละเรื่องประกอบกัน

A: หากมีภาษีที่ไม่ได้ชำระหรือนำส่งภายในกำหนด อาจมีเงินเพิ่ม โดยมาตรา 27 กำหนดเงินเพิ่มในบางกรณีที่ 1.5% ต่อเดือนหรือเศษของเดือน ของภาษีที่ต้องเสียหรือนำส่ง และเงินเพิ่มตามมาตรานี้มีเพดานไม่เกินจำนวนภาษีที่ต้องเสียหรือนำส่ง ส่วนเบี้ยปรับต้องดูตามประเภทภาษีและกรณีที่เกิดขึ้น

A: เงินเข้าบัญชีจำนวนมากอาจเป็นข้อมูลหนึ่งที่ต้องอธิบาย แต่ไม่ได้หมายความว่าเงินทุกก้อนเป็นรายได้ ต้องดูที่มาของแต่ละรายการ เช่น รายได้ เงินกู้ เงินโอนระหว่างบัญชี เงินคืน หรือเงินมัดจำ และควรมีหลักฐานรองรับ

A: อาจมีปัญหาได้หากไม่มีหลักฐานเพียงพอรองรับค่าใช้จ่าย แต่ผลทางภาษีขึ้นอยู่กับประเภทเอกสาร ลักษณะรายการ และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

A: ได้ หากไม่เห็นด้วยกับการประเมิน ผู้เสียภาษีมีสิทธิยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ โดยทั่วไปต้องยื่น ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้งการประเมิน

A: กรมสรรพากรระบุว่าสำหรับการอุทธรณ์การประเมินทั่วไป ใช้ แบบ ภ.ส.6 พร้อมเหตุผลและเอกสารประกอบที่เกี่ยวข้อง

A: การยื่นอุทธรณ์ไม่ได้ทำให้การชำระภาษีถูกทุเลาโดยอัตโนมัติ ผู้ถูกประเมินยังมีหน้าที่ชำระภาษีตามกำหนด เว้นแต่ได้รับอนุมัติให้ทุเลาการชำระภาษี โดยต้องยื่นคำร้องตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากรและอาจต้องมีหลักประกัน

A: ได้ในบางกรณี เพราะการเลิกกิจการไม่ได้ทำให้รายการภาษีในอดีตหายไปโดยอัตโนมัติ หากมีประเด็นจากช่วงที่กิจการยังดำเนินอยู่ อาจยังต้องชี้แจงหรือรับการตรวจสอบตามกฎหมายและข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้อง

แหล่งอ้างอิงหลัก

กรมสรรพากร — รายละเอียดเกี่ยวกับการอุทธรณ์ภาษี
กรมสรรพากร — กรณีไม่ชำระภาษีตามกำหนดเวลา

กังวลว่าบัญชีและภาษีของกิจการอาจมีรายการที่ต้องตรวจสอบย้อนหลัง? ดูบริการวางระบบบัญชีและที่ปรึกษาจาก KPCS Accounting →

ปรึกษาทีมงาน KPCS Accounting

แจ้งบริการที่ต้องการหรือข้อมูลเบื้องต้นของกิจการ ทีมงานจะติดต่อกลับเพื่อแนะนำบริการและประเมินขอบเขตงานที่เหมาะสม