รายจ่ายฝ่ายทุน คืออะไร? ต้องบันทึกเป็นทรัพย์สินหรือค่าใช้จ่ายประจำงวด
รายจ่ายบางรายการหักเป็นค่าใช้จ่ายได้ทันที แต่บางรายการต้องบันทึกเป็นทรัพย์สินและทยอยรับรู้ผ่านค่าเสื่อมราคา ทำความเข้าใจรายจ่ายฝ่ายทุน พร้อมวิธีแยกค่าซ่อมแซม การต่อเติม และการปรับปรุงทรัพย์สิน
รายจ่ายฝ่ายทุน คืออะไร? ต้องบันทึกเป็นทรัพย์สินหรือค่าใช้จ่ายประจำงวด
เวลาบริษัทซื้อเครื่องจักร ตกแต่งสำนักงาน ซ่อมรถ ปรับปรุงอาคาร หรือซื้ออุปกรณ์ใหม่ คำถามสำคัญทางบัญชีคือ
รายการนั้นควรบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทันที หรือควรตั้งเป็นทรัพย์สินของกิจการ?
ความแตกต่างนี้สำคัญ เพราะหากเป็น รายจ่ายฝ่ายทุน (Capital Expenditure) กิจการไม่ควรรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายทั้งหมดในงวดที่จ่าย แต่ต้องพิจารณาบันทึกเป็นต้นทุนของทรัพย์สิน และรับรู้ค่าใช้จ่ายตามอายุการใช้งานหรือหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง กรมสรรพากรอธิบายว่า รายจ่ายอันมีลักษณะเป็นการลงทุน คือรายจ่ายเพื่อให้ได้มาซึ่งทรัพย์สินหรือประโยชน์แก่กิจการเป็นระยะเวลานานกว่า 1 รอบระยะเวลาบัญชี รวมถึงรายจ่ายที่เป็นการต่อเติม เปลี่ยนแปลง ขยาย หรือทำให้ทรัพย์สินดีขึ้นกว่าเดิม
สรุปสั้น ๆ รายจ่ายฝ่ายทุนคืออะไร?
รายจ่ายฝ่ายทุน คือเงินที่กิจการจ่ายเพื่อให้ได้มาหรือทำให้เกิดประโยชน์จากทรัพย์สินในระยะยาว เช่น
- ซื้อเครื่องจักรหรืออุปกรณ์
- ซื้อหรือก่อสร้างอาคาร
- ต่อเติมพื้นที่โรงงาน
- ปรับปรุงทรัพย์สินให้ดีขึ้น
- เพิ่มกำลังการผลิต
- ยืดอายุการใช้งานของทรัพย์สิน
- ทำให้ทรัพย์สินมีประสิทธิภาพสูงขึ้น
ต่างจาก ค่าใช้จ่ายประจำงวด ซึ่งโดยทั่วไปเกิดขึ้นเพื่อการดำเนินงานตามปกติและประโยชน์ถูกใช้ไปในงวดนั้น เช่น ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าโทรศัพท์ ค่าใช้สำนักงาน หรือค่าซ่อมแซมเพื่อให้ทรัพย์สินกลับมาใช้งานได้ตามสภาพเดิม
รายจ่ายฝ่ายทุนกับค่าใช้จ่ายประจำงวดต่างกันอย่างไร?
หลักพิจารณา | รายจ่ายฝ่ายทุน | ค่าใช้จ่ายประจำงวด |
ระยะเวลาที่ได้รับประโยชน์ | มากกว่า 1 รอบบัญชี | ส่วนใหญ่เกิดประโยชน์ในงวดปัจจุบัน |
การบันทึก | พิจารณาเป็นทรัพย์สิน/ต้นทุนทรัพย์สิน | บันทึกเป็นค่าใช้จ่าย |
ลักษณะรายการ | ซื้อ ต่อเติม ขยาย หรือทำให้ดีขึ้น | ค่าใช้จ่ายดำเนินงานตามปกติ |
การซ่อม | ปรับปรุงจนดีขึ้นหรือยืดอายุใช้งาน | ซ่อมให้กลับสู่สภาพเดิม |
การรับรู้ค่าใช้จ่าย | ทยอยผ่านค่าเสื่อมราคาหรือหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง | รับรู้ในงวดที่เกิดรายการ |
กรมสรรพากรแยกไว้ค่อนข้างชัดว่า การซ่อมแซมให้คงสภาพเดิม สามารถเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิได้ แต่ถ้าเป็นการต่อเติม เปลี่ยนแปลง ขยาย หรือทำให้ทรัพย์สินดีขึ้น จะเข้าลักษณะรายจ่ายเพื่อการลงทุน
ความรู้จากประสบการณ์ที่นำมาใช้กับทุกบทความ
ด้วยประสบการณ์ด้านบัญชีและภาษีมากกว่า 20 ปี KPCS Accounting นำความเข้าใจจากการดูแลธุรกิจจริงมาถ่ายทอดเป็นบทความด้านบัญชี ภาษี กฎหมายธุรกิจ
และเรื่องสำคัญสำหรับผู้ประกอบการเนื้อหาถูกจัดทำให้เข้าใจง่าย และเชื่อมโยงกับสถานการณ์ที่ผู้ประกอบการพบในการดำเนินธุรกิจ
เพื่อช่วยให้สามารถนำข้อมูลไปใช้ประกอบการตัดสินใจและเตรียมความพร้อมได้อย่างเหมาะสม
ทางบัญชีควรดูอะไรว่าเป็นทรัพย์สิน?
สำหรับที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 16 กำหนดหลักในการรับรู้ต้นทุนเป็นสินทรัพย์เมื่อ
1. มีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ว่ากิจการจะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคตจากรายการนั้น และ
2. สามารถวัดมูลค่าต้นทุนได้อย่างน่าเชื่อถือ TFAC eService
ดังนั้นไม่ควรพิจารณาเพียงว่า “จ่ายเงินไปเท่าไร” แต่ควรดูด้วยว่าเงินที่จ่ายนั้นทำให้กิจการได้รับประโยชน์ในอนาคตหรือทำให้ทรัพย์สินมีประสิทธิภาพดีขึ้นหรือไม่
ค่าซ่อมแซมเป็นรายจ่ายฝ่ายทุนหรือไม่?
ไม่ใช่ทุกค่าซ่อมจะเป็นรายจ่ายฝ่ายทุน ลองแยกง่าย ๆ แบบนี้
ซ่อมให้เหมือนเดิม
เช่น เปลี่ยนชิ้นส่วนที่สึกหรอ ซ่อมอุปกรณ์ที่เสีย หรือซ่อมบำรุงเพื่อให้ใช้งานตามปกติ
→ โดยหลักมีลักษณะเป็น ค่าใช้จ่ายประจำงวด
ซ่อมแล้วดีขึ้นกว่าเดิม
เช่น เพิ่มกำลังการผลิต เพิ่มพื้นที่ใช้งาน ยืดอายุการใช้งาน หรือเปลี่ยนระบบจนประสิทธิภาพสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
→ อาจเข้าลักษณะ รายจ่ายฝ่ายทุน
กรมสรรพากรใช้หลักเดียวกัน โดยแยก “การซ่อมแซมให้คงสภาพเดิม” ออกจาก “การทำให้ทรัพย์สินดีขึ้น”
ตัวอย่างรายจ่ายฝ่ายทุน
ซื้อเครื่องจักรใหม่ บริษัทซื้อเครื่องจักรเพื่อใช้ผลิตสินค้าเป็นเวลาหลายปี รายการนี้ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายที่หมดประโยชน์ในปีที่ซื้อ แต่กิจการได้รับประโยชน์จากเครื่องจักรต่อเนื่องหลายรอบบัญชี จึงต้องพิจารณาบันทึกเป็นทรัพย์สินและทยอยรับรู้ค่าเสื่อมราคา
ต่อเติมโรงงาน
เดิมโรงงานมีพื้นที่ผลิต 500 ตารางเมตร บริษัทสร้างพื้นที่เพิ่มอีก 200 ตารางเมตรเพื่อเพิ่มกำลังการผลิต เป็นการ ขยายทรัพย์สิน และก่อให้เกิดประโยชน์ในระยะยาว จึงมีลักษณะเป็นรายจ่ายฝ่ายทุน
ซ่อมเครื่องปรับอากาศ
บริษัทเปลี่ยนอะไหล่เครื่องปรับอากาศที่เสีย เพื่อให้สามารถใช้งานได้ตามปกติเหมือนเดิม หากไม่ได้ทำให้ประสิทธิภาพหรืออายุการใช้งานเพิ่มขึ้นอย่างมีสาระสำคัญ รายจ่ายดังกล่าวโดยหลักมีลักษณะเป็นค่าซ่อมแซมประจำงวด
ปรับปรุงสำนักงานที่เช่า
แม้กิจการไม่ได้เป็นเจ้าของอาคาร แต่ถ้าการตกแต่งหรือปรับปรุงสร้างประโยชน์แก่กิจการมากกว่าหนึ่งรอบบัญชี ก็อาจถือเป็นรายจ่ายอันมีลักษณะเป็นการลงทุนได้ กรมสรรพากรเคยวินิจฉัยกรณีการตกแต่งพื้นที่สำนักงานเช่าในลักษณะนี้
ซื้อของราคาไม่แพง บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายเลยได้ไหม?
ทรัพย์สินต่ำกว่า 2,000 บาท หรือ 5,000 บาท ให้ลงเป็นค่าใช้จ่ายทันที ในทางบัญชี กิจการอาจมีนโยบายเกี่ยวกับ ความมีสาระสำคัญ เพื่อให้การบันทึกบัญชีเหมาะสมกับขนาดกิจการ แต่ในทางภาษี ไม่ควรตัดสินจากจำนวนเงินเพียงอย่างเดียว เพราะหลักของมาตรา 65 ตรี (5) พิจารณาลักษณะของรายจ่ายและประโยชน์จากทรัพย์สินเป็นสำคัญ
ดังนั้นประโยคว่า “ต่ำกว่า 5,000 บาท ลงค่าใช้จ่ายได้ทุกอย่าง” ไม่ควรใช้เป็นกฎตายตัว
รายจ่ายฝ่ายทุนหักเป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีได้ไหม?
รายจ่ายอันมีลักษณะเป็นการลงทุนไม่สามารถนำยอดทั้งหมดมาหักเป็นรายจ่ายของรอบบัญชีทันทีตามมาตรา 65 ตรี (5) แต่สำหรับทรัพย์สินที่เข้าเงื่อนไข กิจการสามารถทยอยหัก ค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคา ตามหลักเกณฑ์ทางภาษีได้ โดยพระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 145 กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และอัตราการหักค่าเสื่อมราคาของทรัพย์สินไว้
ตรงนี้ต้องแยกคำว่า
“หักเป็นค่าใช้จ่ายทันทีไม่ได้”
ออกจาก
“หักค่าเสื่อมราคาไม่ได้”
เพราะเป็นคนละเรื่องกัน
ก่อนบันทึกควรเช็ก 5 เรื่อง
เวลาเจอรายการที่ไม่แน่ใจ ให้ถามตามนี้:
1. รายจ่ายนี้ทำให้เกิดทรัพย์สินหรือสิทธิขึ้นหรือไม่?
2. กิจการจะได้รับประโยชน์มากกว่า 1 รอบบัญชีหรือไม่?
3. เป็นเพียงการซ่อมให้กลับสภาพเดิม หรือทำให้ทรัพย์สินดีขึ้น?
4. ทำให้อายุการใช้งาน กำลังการผลิต หรือประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นหรือไม่?
5. มีเอกสารและรายละเอียดเพียงพอให้แยกต้นทุนได้หรือไม่?
ถ้าคำตอบชี้ไปทางประโยชน์ระยะยาวหรือทำให้ทรัพย์สินดีขึ้น ก็ควรตรวจสอบว่ารายการนั้นต้องบันทึกเป็น รายจ่ายฝ่ายทุน หรือไม่
เอกสารที่กิจการควรเก็บ
ควรมีอย่างน้อย
- ใบเสนอราคา
- ใบสั่งซื้อหรือสัญญาจ้าง
- ใบกำกับภาษี/ใบเสร็จ
- รายละเอียดขอบเขตงานซ่อมหรือปรับปรุง
- รายละเอียดทรัพย์สิน
- วันที่ทรัพย์สินพร้อมใช้งาน
- ทะเบียนทรัพย์สิน
- ตารางคำนวณค่าเสื่อมราคา
โดยเฉพาะงานซ่อมแซมกับงานปรับปรุง ควรมีรายละเอียดงานให้ชัด เพราะชื่อบัญชีเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอที่จะบอกว่ารายการนั้นเป็นค่าใช้จ่ายประจำงวดหรือรายจ่ายฝ่ายทุน
สรุป
รายจ่ายฝ่ายทุนไม่ใช่เพียง “เงินที่ใช้ซื้อทรัพย์สิน” แต่รวมถึงรายจ่ายที่ทำให้กิจการได้รับประโยชน์ในระยะยาว หรือใช้ในการต่อเติม เปลี่ยนแปลง ขยาย และทำให้ทรัพย์สินดีขึ้น
ในทางกลับกัน หากเป็นค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานตามปกติ หรือเป็นการซ่อมแซมเพื่อให้ทรัพย์สินกลับมาอยู่ในสภาพเดิม โดยทั่วไปจะมีลักษณะเป็นค่าใช้จ่ายประจำงวด
จุดสำคัญจึงอยู่ที่ ลักษณะและประโยชน์ของรายจ่าย ไม่ใช่ดูเพียงชื่อรายการหรือจำนวนเงิน
บทความที่เกี่ยวข้องที่คุณอาจสนใจ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับรายจ่ายฝ่ายทุน
แหล่งอ้างอิงหลัก
กรมสรรพากร — มาตรา 65 ตรี และหลักรายจ่ายอันมีลักษณะเป็นการลงทุน เงื่อนไขการคำนวณกำไรสุทธิตามมาตรา 65 ตรี
กรมสรรพากร — หลักค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคา พระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 145 พ.ศ. 2527
สภาวิชาชีพบัญชี — มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 16 มาตรฐานการบัญชี เรื่อง ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์
ปรึกษาทีมงาน KPCS Accounting
แจ้งบริการที่ต้องการหรือข้อมูลเบื้องต้นของกิจการ ทีมงานจะติดต่อกลับเพื่อแนะนำบริการและประเมินขอบเขตงานที่เหมาะสม