เงินได้พึงประเมินคืออะไร? 8 ประเภทตามมาตรา 40 มีอะไรบ้าง

เงินได้พึงประเมิน 8 ประเภทตามมาตรา 40 มีอะไรบ้าง?

เมื่อถึงช่วงยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา หลายคนอาจเข้าใจว่าต้องนำเฉพาะเงินเดือนหรือรายได้จากการทำงานมาคำนวณภาษี แต่ความจริงแล้ว เงินได้พึงประเมินตามกฎหมายครอบคลุมรายได้หลายรูปแบบ ทั้งรายได้จากการจ้างงาน การรับทำงานให้ การลงทุน การให้เช่าทรัพย์สิน และการประกอบธุรกิจ
การแยกประเภทเงินได้ให้ถูกต้องมีความสำคัญ เพราะเงินได้แต่ละประเภทอาจมีหลักเกณฑ์หักค่าใช้จ่าย การยื่นแบบ และการคำนวณภาษีแตกต่างกัน

เงินได้พึงประเมินหมายถึงอะไร?

เงินได้พึงประเมินเป็นคำที่ใช้ในกฎหมายภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา โดยครอบคลุมเงินได้และประโยชน์ที่ได้รับซึ่งสามารถประเมินมูลค่าเป็นเงินได้ตามหลักเกณฑ์ของประมวลรัษฎากร
ตัวอย่างเช่น เงินเดือนที่ได้รับจากนายจ้าง ค่านายหน้าจากการขายสินค้า ค่าเช่าบ้าน ดอกเบี้ย เงินปันผล และรายได้จากการขายสินค้าออนไลน์
เงินได้พึงประเมินไม่ได้หมายความว่าทุกรายการจะต้องเสียภาษีในจำนวนเท่ากับรายได้ที่ได้รับทั้งหมด เพราะการคำนวณภาษีต้องพิจารณาสิทธิยกเว้น ค่าใช้จ่าย ค่าลดหย่อน และภาษีที่ถูกหักไว้แล้วตามกฎหมายด้วย

เงินได้พึงประเมิน 8 ประเภทตามมาตรา 40

ประมวลรัษฎากรมาตรา 40 แบ่งเงินได้พึงประเมินออกเป็น 8 ประเภท ดังนี้

1. เงินได้ตามมาตรา 40(1) เงินเดือนและค่าจ้างจากการจ้างแรงงาน

เงินได้ประเภทที่ 1 คือเงินได้ที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง ตัวอย่าง ได้แก่

• เงินเดือน
• ค่าจ้าง
• โบนัส
• ค่าล่วงเวลา
• เบี้ยเลี้ยงที่มีลักษณะเป็นเงินได้
• บำเหน็จและบำนาญบางประเภท
• ประโยชน์ที่ได้รับจากนายจ้างซึ่งเข้าลักษณะเงินได้พึงประเมิน

ตัวอย่าง: พนักงานบริษัทได้รับเงินเดือน 35,000 บาทต่อเดือน และโบนัสสิ้นปี 70,000 บาท เงินได้เหล่านี้โดยทั่วไปจัดเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(1)
ผู้ที่มีเฉพาะเงินได้ประเภทนี้โดยทั่วไปใช้แบบ ภ.ง.ด.91 สำหรับการยื่นภาษีประจำปี

2. เงินได้ตามมาตรา 40(2) ค่าจ้างทำงาน ค่านายหน้า และค่าธรรมเนียม

เงินได้ประเภทที่ 2 เกิดจากหน้าที่ ตำแหน่งงาน หรือการรับทำงานให้ โดยไม่ได้อยู่ในลักษณะการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1)
ตัวอย่าง ได้แก่

• ค่านายหน้า
• เบี้ยประชุม
• ค่าธรรมเนียมจากการรับทำงาน
• ค่าตอบแทนจากการรับทำงานบางประเภท
• ค่าตอบแทนกรรมการบางลักษณะ

เงินได้ประเภทที่ 2 เกิดจากหน้าที่ ตำแหน่งงาน หรือการรับทำงานให้ โดยไม่ได้อยู่ในลักษณะการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1)
ตัวอย่าง ได้แก่

3. เงินได้ตามมาตรา 40(3) ค่าลิขสิทธิ์และสิทธิอื่น

เงินได้ประเภทที่ 3 ครอบคลุมเงินได้จากสิทธิบางประเภท เช่น

• ค่าแห่งลิขสิทธิ์
• ค่าแห่งกู๊ดวิลล์
• ค่าแห่งสิทธิอย่างอื่น
• เงินปีหรือเงินได้ที่มีลักษณะตามที่กฎหมายกำหนด

ตัวอย่าง: นักเขียนได้รับค่าตอบแทนจากการอนุญาตให้สำนักพิมพ์ใช้ลิขสิทธิ์ผลงาน อาจเข้าลักษณะเงินได้ตามมาตรา 40(3)
การจำแนกเงินได้จากงานสร้างสรรค์ต้องพิจารณาว่าเป็นค่าตอบแทนจากการให้ใช้สิทธิ หรือเป็นค่าจ้างสร้างผลงาน เพราะอาจมีผลต่อประเภทเงินได้

4. เงินได้ตามมาตรา 40(4) ดอกเบี้ย เงินปันผล และผลตอบแทนจากการลงทุน

เงินได้ประเภทที่ 4 เกี่ยวข้องกับผลตอบแทนจากเงินทุนและการลงทุนบางประเภท
ตัวอย่าง ได้แก่

• ดอกเบี้ยเงินฝากและดอกเบี้ยเงินกู้
• เงินปันผล
• เงินส่วนแบ่งกำไรบางประเภท
• ผลประโยชน์จากการลงทุนตามที่กฎหมายกำหนด
• ผลกำไรจากการโอนหลักทรัพย์บางกรณีที่เข้าลักษณะตามมาตรา 40(4)

ตัวอย่าง: บุคคลได้รับเงินปันผลจากบริษัทจำกัด 50,000 บาท เงินปันผลดังกล่าวเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(4) โดยต้องพิจารณาหลักเกณฑ์การหักภาษี ณ ที่จ่าย สิทธิเลือกไม่นำมารวมคำนวณ และเครดิตภาษีเงินปันผลตามกรณี
เงินได้จากการลงทุนบางรายการอาจได้รับยกเว้นหรือมีวิธีเสียภาษีเฉพาะ จึงไม่ควรสรุปว่าต้องนำเงินได้ทุกประเภทมารวมคำนวณเหมือนกัน

5. เงินได้ตามมาตรา 40(5) ค่าเช่าทรัพย์สิน

เงินได้ประเภทที่ 5 โดยทั่วไปเกี่ยวข้องกับการให้เช่าทรัพย์สิน รวมถึงเงินได้จากการผิดสัญญาเช่าซื้อหรือสัญญาซื้อขายเงินผ่อนตามที่กฎหมายกำหนด
ตัวอย่าง ได้แก่

• ค่าเช่าบ้าน
• ค่าเช่าอาคาร
• ค่าเช่าที่ดิน
• ค่าเช่ารถยนต์
• ค่าเช่าทรัพย์สินอื่น

ตัวอย่าง: เจ้าของอาคารได้รับค่าเช่าเดือนละ 20,000 บาท โดยทั่วไปเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(5)
การหักค่าใช้จ่ายต้องพิจารณาประเภททรัพย์สินและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่ค่าเช่าทุกประเภทจะหักค่าใช้จ่ายในอัตราเดียวกัน

6. เงินได้ตามมาตรา 40(6) รายได้จากวิชาชีพอิสระ

เงินได้ประเภทที่ 6 เป็นเงินได้จากการประกอบวิชาชีพอิสระตามประเภทที่กฎหมายกำหนด ได้แก่

• วิชากฎหมาย
• การประกอบโรคศิลปะ
• วิศวกรรม
• สถาปัตยกรรม
• การบัญชี
• ประณีตศิลปกรรม

ตัวอย่าง: ผู้ประกอบวิชาชีพอิสระรับงานให้คำปรึกษาหรือให้บริการตามวิชาชีพที่กฎหมายระบุ โดยดำเนินงานในนามบุคคลธรรมดา อาจมีเงินได้ตามมาตรา 40(6)
ทั้งนี้ ไม่ใช่ผู้ให้บริการอิสระทุกอาชีพจะเป็นเงินได้มาตรา 40(6) เพราะกฎหมายระบุประเภทวิชาชีพไว้โดยเฉพาะ

7. เงินได้ตามมาตรา 40(7) รายได้จากการรับเหมา

เงินได้ประเภทที่ 7 คือเงินได้จากการรับเหมาที่ผู้รับเหมาต้องลงทุนจัดหาสัมภาระหรือวัสดุสำคัญนอกเหนือจากเครื่องมือที่ใช้ทำงาน
ตัวอย่าง: ผู้รับเหมารับสร้างบ้านโดยรับผิดชอบทั้งค่าแรงและการจัดหาวัสดุก่อสร้างส่วนสำคัญ อาจเข้าลักษณะเงินได้ตามมาตรา 40(7)
แต่หากเป็นการรับจ้างใช้แรงงานอย่างเดียว หรือดำเนินงานในลักษณะธุรกิจที่แตกต่างออกไป อาจต้องพิจารณาจัดเป็นเงินได้ประเภทอื่น

8. เงินได้ตามมาตรา 40(8) รายได้จากธุรกิจและการประกอบกิจการอื่น

เงินได้ประเภทที่ 8 ครอบคลุมเงินได้จากการประกอบธุรกิจ การพาณิชย์ การเกษตร การอุตสาหกรรม การขนส่ง และกิจการอื่นที่ไม่เข้าประเภท 40(1) ถึง 40(7)
ตัวอย่าง ได้แก่

• รายได้จากร้านค้าออนไลน์
• รายได้จากร้านอาหาร
• รายได้จากการค้าขายสินค้า
• รายได้จากการผลิตสินค้า
• รายได้จากธุรกิจขนส่ง
• รายได้จากกิจการบริการบางลักษณะ

ตัวอย่าง: บุคคลธรรมดาเปิดร้านขายเสื้อผ้าออนไลน์ มีรายรับจากการขายสินค้าโดยทั่วไปเข้าลักษณะเงินได้ตามมาตรา 40(8)
ผู้ประกอบการต้องพิจารณาวิธีหักค่าใช้จ่ายที่กฎหมายอนุญาตตามประเภทกิจการ และจัดเก็บหลักฐานรายได้และรายจ่ายให้เหมาะสม